Yöresel
Dağ yöresi dil ve ağız üzerine dokunuşlar
Dil, bir milletin kültürel değerlerin başında gelir. Bundan dolayı büyük ehemmiyet vermek gerekir. Aynı dili konuşan insanlar “millet” denilen sosyal varlığın temelini teşkil ederler. Dil duygu ve düşünceyi insana aktaran bir vasıta olduğu için toplulukları bir yığın ve kütle olmaktan kurtararak, aralarında “duygu ve düşünce birliği” olan bir cemiyet, yani “millet” haline getirir. Dağ yöresine baktığımızda kelimelerin inciler gibi dizildiğini görmek mümkündür. Dışarıdan bakıldığında bir milleti oluşturan ortak paydada buluşulmuştur. Öyle ki bazen kelimelerin anlamları düşündüğünüzde ne kadar mükemmel dediğiniz düşündünüz olmaktadır.
Dağ yöresinin iklim şartlarının dil ve konuma üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Dünyanın şekli ve güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak dünya üzerinde farklı iklimler ve bunlara bağlı olarak da farklı kültürler ortaya çıkmıştır.
Dağ yöresi de içinde yaşadığı sert ortamdan etkilenmiştir. Bunu kelimelerinde görürüz genelde kelimeleler eksik söylenmekle birlikte, bazen de uzatılmaktadır. Hayatın içindeki doğal sesler konuşmanın içine katılmıştır. Bölgedeki konuşmalarda hayatın tüm renklerini görebilirsiniz. Şehir kültürü tarafından kaba olarak düşünülen bir çok kelime bölge halkı tarafından normal olarak kabul edilmektedir. Bölge içerisinde dikkatimizi çeken bir önemli özellikle de komşu iki köy arasında bile dil ve anlatım farkının oluştuğunu görmekteyiz. Hatta ağız ve şive farklılığı görülmektedir. Aralarında 2 km lik uzaklık bulunan bu köyler arasında bu kadar farklılık olması, bu bölgeye yapılan göçlerin etkisin olduğu düşünülmektedir. Çünkü bu kadar farklılığın olması farklı Yörük beylerinin olduğunun bir belgesi olarak düşünülmektedir.
Bazı kelimelerde eklemeler görülmektedir. İlimon, ıramazan gibi.
Burada şu dikkatimizi çekmiştir. İnsanlar arasındaki samimi konuşmalar kelimelerdeki güzellikler aradaki sevgi ve saygıyı eksiltmemektedir. Dışarıdan bakılsa kötü olarak görülen kelimeler burada daha nazikâne şekilde değerlendirildiği karşımıza çıkmaktadır.
Dağ yöresinde ağzında bazı kelimeler ve anlamları
(1):Acans:ajansı haberler
(2):Adırmak:yükün bir tafara ağır basması
(3):Afat:afet
(4):Alaf:sıcaklık
(5):Alentirik:Elektrik
(6):Alfat:ahlat (bir cin armut )
(7):Alpat:alpa gut (köyü)
(8):Anaç: yavrulamış tavsan kedi ve seyre gibi hayvanlar
(9):Andık: boşboğaz obur
(10):Anısmak :gizli konumsak
(11):Annanmak: 1 sırt üstü yatmak (argo) 2 eşeyin yerde yuvarlanması
(12):Arattık:ahretlik
(13):Aşamnen:akşamleyin aksam ustu
(14):Aynaşık: dagınık
(15):Baca.: bahce
(16):Baya:epey hemen hemen
(17):Belenari: ustun göru şöyle böyle
(18):Benbenci:bencil hodgam
(19):Beraba: beraber
(20):Bakınma :burkulma
(21):Baldır:gecen yıl
(22):Bibe:biber
(23):Bigayrakgına:haksız yere sebepsiz olarak boşu bosuna
(24):Bircesi:birisi bir tanesi
(25):Bişeyen: pişmeye yatkın çabuk pişen
(26):Böyun: bugün
(27):Buva:baba
(28):Candırma:jandarma
(29):Cemse:askeri araç ambulans
(30):Cigara: sigara
(31):Cife:leş
(32):Cimcikleşmek:cimdik atmak
(33):Cingen:çingene
(34):Cipre:iç organlar meyve paşası cifre
(35):Cumeyasam :kelime anlamı Cuma akşamı olmakla birlikte persembe günü gecesi için kulanılr
(36):Çatallaşmak :1 hayvanların çiftlesmesı 2 ikili görmek
(37):Çekişmek : azarlamak paylamak
(38):Çeniz:ceyiz
(39):Çıkı: cakın bohca
(40):Çövmek:sıcramak
(41):Denelmek:karşı gelmek
(42):Denk: hayvan yükünün yarısı
(43):Deklenmek:raslamak isabet etmek karsı koyabılmek mukavetmet edebılmek
(44):Devek:hevenki üzüm salkımı
(45):Deymen:deyirmen
(46):Domanet:Domaniç
(47):Döngel:muşmula beşbıyık
(48):Ellemek:karıştırmak kurcalamak
(49):Emme:ama
(50):Emsiz:iş kolayı bilmeyen
(51):Engas:mahsus
(52):Engöl:İnegöl
(53):Enseri:çivi
(54):Entari:gömlek eteklik
(55):Erekeme: 1 aşılanmamıs ağaç 2 yol yordam bilmeyen kimse
(56):Esbab:esvab elbise
(57):Esge:asker
(58):Etlemek:ayıklamak
(59):Etya:ihtiyar
(60):Eyce:yeteri kadar gereyi kadar
(61):Eylenmek:alay etmek
(62):Eyya.: eyerki
(63):Eveciklemek :acele edmek
(64):Fasille: fasulye
(65):Ga:kadın karı
(66):Gala:kadınlar
(67):Gali:gayrı artık
(68):Ganıttırmak:kaldırttırmak
(69):Garip:uslu
(70):Görevil:gölge
(71):Gaşim:kardeşim
(72):Gayma:kaime para lira
(73):Gayınla:kaynana
(74):Gayınlata:kaynata:kayınpeder
(75):Gaykılmak:geriye yaslanmak
(76):Gava:yumusak ve verimli toprak gevrek
(77):Geberik:ölü gibi
(78):Gebeş:şiş karınlı karnı şıs
(79):Geme: iri büyük (geme sıcan)
(80):Gemec:dişlek
(81):Gırnap:ip siçim
(82):Gıvanmak: kıvanc duymak gururlanmak
(83):Göynek:gömlek
(84):Gulu hindi
(85):Guz:serin gölge kuzeye bakan
(86):Güçcük:küçük
(87):Hana:hani
(89):Hinci:şimdi
(90):Hökümet:hukumet
(91):Içcak: sıcak
(92):İrencbe:rencber ciftci
(93):İles:leş
(94):Kakannamak:tartaklamak iteklemek
(95):Kekiç:çekiç
(96):Kekiş :keşiş dağı (Uludağ)
(97):Kel kaya:vazifesi olmayan
(98):Künge:toz çöp ağaç kırıntısı
(99):Kum pil:patates
(100):Langoroz: yüksek sesle konuşan azgını geleni söyleyen
(101):Naylon naylon
(102):Lenge buyuk hayvan
(103):Mana bahene
(104):Memneket:memleket
(105):Men alınız (2cogul sahsa emir)
(106):Meyesem megerse
(107):Münasıpsız münasebetsiz
(108):Nacap nasıl
(109):Nursafsız nursuz şavksız
(110):Ölmesek ölü gibi
(111):Örüzga rüzgar
(112):Ösen herhalde
(113):Panguduz pasaklı capacul
(114):Patet patates
(115):Pencirme pencere
(116):Peri küçük çivi
(117):Potur pantolon
(118):Püsgüt bisküvi
(119):Sagın sagılan hayvan
(120):Satinden zaten
(121):Saya:siyah önluk
(122):Sayalik ağıl veye ahır
(123):Selbes serbest
(124):Sesleri serseri
(125):Sepkinti hafıf yagmur
(126):Sıklık ıslık
(127):Sıngıllamak sallanmak
(128):Sormak suyu cekmek
(129):Sömsömlenmek :istenmeyen yerde durmak
(130):Sünepe bası boş gezen
(131):Sungelı çok gezen birinin pesini birakmayan
(132):Şepten sırıtmak çok sırıtan
(133):Şişmek (argo) uyumak
(134):Ta daha
(135):Tana tarhana
(136):Tehne tenha
(137):Teyin cincap
(138):Tomata domates
(139):Tırabazan bir tür iğne ayası
(140):Tulu dolu
(141):Tugla dolu
(142):Tursamba pazartesı
(143):U.o
(144):Urba elbise
(145):Uvalamak karıstırmak ve uvalamak
(146):İlfe nilufer
(147):Yağada yağ lekesi yağ kiri
(148):Yalım herhalde
(149):Yalim yakın
(150):Yanitdirmek sogutmak men etmek
(151):Yasanmak sakinlesme
(152):Yen ustar
(153)Yeni hafif
(154):Yukaki yukarıdakı
(155):Yunan yunanlı yunan askeri
(156):Yümsek yüksek
(157):Zornan zorla
(158):Peşkil havlu
(159):Gâvur düşman
(160):Bulay bari
(161):Bıldır geçen sene
(162):Dığan kazan
KELES VE YÖRESEL AĞIZLAR
A.DİL ÖZELLİKLERİ
1 Yöre ağzının en belirgin vasfı ve en dikkat çekici özelliği nazan n^ sessizin cok kullanıl masıdır
2 Önsöz ünsüzlerinden tonsuz art damak K sinin tonlu G ye dönüşmesi bölgede cok görulen bir özlelik tir (K.G) deyişimi )
3 R. Y. H. I .düşmesi yöre ağzında bolca görünür
4 T .D.Ç.C .V .E .Ç.Ş deyişmeleri görünür
5 Son seste R. düşmesi boldur bu yuzüzden sonda uzun heceler meydana gelir
6 Kelime içinde ünlü türemesinede sık raslanır
7 Hece düşmesi ve hece kaynaşmasından doğan uzunluklar vardır
8 Gelecek zaman eki ., çek tir (cem _cen cek _ cez ceniz_cekle)
9 Şimdiki zaman eki :_yo,dur (yom_yon_yo_yoz_yonuz_yola)
10 -,-İ bilhassa –r sessiziyle başlayan kelime lerin başina bir sesli harfin getirilmesi :cok görülen bir özelliktir (öruga –rahat irezil –ileş)
11 Soru eki :-min dir
12 Z/-s tonsuzlaşma sık görülür (gıs-bis-yalınıs v-s )
13 Gil eki yerine sel eki kullanılır (anasıeli-anasıgil gibi)
14 Kelime ortasında :-r/-ı,-f/-h-ğ/-n değisimi görülür (selbes selseri -inne çinnemek nüfus mühtü vs)
B. KELİME VE DEYİMLERİ
Bu bahiste :KELES yöresinde kullanılan kelıme ve deyim lerden İstanbul türkcesinde kullanılmayanları ve cok belırgın ağız deyişikliğine uğramıs alanları (kısmen )ele alacagız
C .KULLANILAN İŞARETLER
a: uzun a (Adırmak)
a:kısa a (afat)
e: uzun e (bibe)
e:kısa (Esbab)
n:nazal (genizden gelen)
LAKAPLAR
Yöremizden ilginç lakapları siz de gönderin yayınlayalım.
JANDARMALAR ÖLMEZ VATAN BÖLÜNMEZ
ERZİNCAN ÖMRÜMÜ YEDİN
ulan aratlık fezaılın lakaplarınıda soledın ya burda gercekten lakap olcak bende bı kac solıyeyım
denızler_geceleri
göynek
enteri
messs
löp_löp
bu arada uzucu bı haber aldım bızım koyden yanı KOZAGACI_DENIZLER KOYUNDEN
LAKAPLAR(YAKIPLARIN) AYSE ABLA HAKKIN RAHMETINE KAVUSMUSTUR HABERINIZ OLSUN YATTIGI YERLER NUR OLSUN
bu uzucu olaylar bızı mavfettı AV KONUSU DAVASI
YUCE ALLAH OLENLERE RAHMET
YAKINLARINA UZUN OMUR SABIR VERSIN
NE DESEK BOS ECEL………
ben sarıyer köyünden hüseyin.dağlıların kökenlerini yazmanızı istiyorum.
bu arada cace de bir lakap
KAYADİBİNDEN LAKAPLAR(GÜÇÜKALLE,ESETLE,YAVAŞLA,YAKIPLA,ÇAVUŞLA,İLAZLA,GARAMEMETLE,AKBAŞLA,ÇAPKINLA,MAMUTLA,HALİÇAVUŞLA,):)TÜM KOZAGACIYA SLMLAR LÜZÜMSÜZ KAVGALARINIZ SIKTI ARTIK BAŞKA ŞEYLERİİ TARTIŞINKİİ BİZDE YORUM YAZALIM
slm arkadaşlar ben h.demirciden ibrahim yarış bende köyümüzün lakaplarını söyleyeyim bir tek bizim köy kalmış….
….HALLALA
….KÜRT MUSTAFA
….FEZZAH HALİL
….CENNETLERİN ESET
….CENNETLERİN ALİ
….ÜSEFENLERİN YUSUF
….CETE ABDULLAH
….ALALARIN KAMİLA
….AMEDALARIN SAYIT
….DELİMEMETLERİN HILMİ
….OSMAN AMET KAVECİ
….ORMANCI AMET
….ALA BEDRİ
….DELİMEMETLERİN RECEBA
….TAHİRLERİN NAZMİ
….SÜTÇÜ RECEBA
….TAHİRLERİN HACI MUHAMMER
….DEMİRCİ BAYRAM
….ALAYILLARIN İBRAMA
….ALAYILLARIN MUSTAFA
….ALAYILARIN SALİMA
….ALAYILLARIN AMEDA
….GADILARIN BAHCECİ OSMANA
….GADILARIN KEPCECİ ADEMA
….BİÇİR MISTIK
….GÖTATANLARIN RAMAZANA(allah mekanını cennet etsin)
….cennetlerin hacı izzet
….apdillerin ameda
….koca apdillerin
….şerfeler
….osmançavuşların ekrama
….tapıcı şef yusuf
….neciba
….hacıfendilerin hacı
….delimemetlerin izmaritci camela
….bitti unuttuğum varsa affedin
slm arkadslar burdan kendını bılmeyen insanlara seslenıyorum iyi acsınlar kulaklarını misal serpılle sibelkızım siz renk katcanıza içine edıyonuz sitenın hakkı olanlar sıteye yazsın bosboğazlık isiniz gucunuz buarada sanmayın sizi dınleyenler var eger cvp veren varsada sızın gıbı malaklar olmaalı burdan ayhanada slmlar
he bak bunuda solım burda daha fazla kendınızı batırıyosunuz konustukca solım demedı demeyın sepılle sıbel nese yınede sız alıskınsınızdır
arkadaşlar burası koca bulma sitesi degildir …….:!!!!!!özellikle kızlara sesleniyorum onlar anladılar beni:D……… yakışmıyo size yapmayın:!!!!!
eewt kardeşim çok haklısın….::::::::: komik duruma düşüyolar bence çok gülüyorum okurken::::::::::::::::::::::!!!!!!!!!!!!:::D
selam kozağacı buradan tüm kozağacı halkının mübarek ramazan bayramını kutlarımherkese saygılar şafak=kaaaraaannnllııııık
mehmet devrem ordu evinde askerlik yapıyon hala yakınıyon benim gibi uçaktan atlasan ne yapacan koçum kayseriden selam şafak 23 batıyo zoruna gitmesin
tüm sülaleme selamlar bir ay sonra aranız dayım çılgın paraşütçü
herkese slmhepinizin bayramı kutlu olsun burdan ask and acıya sesleniyorum bak kardeş söylediklerin de haklı olabilirsin ama yinede o malaklar lafını kullanmamalısın sonuçta herkesin bi gururu var bu yanlış bir laftır…
kayseri.1.nci komando tugayından herkese slm herkesin bayramı mübarek olsun ş.23 başka yok paşütçü komando
selam olsun kozağacı halkı urfadan selamlar geçmiş ramazan bayramınız mübarek olsun umarım bayramınız güzel geçmiştir Allah nice bayramlar görmenizi nasip etsin şafak=KARANLIK…!
MUSTAFA bu kadar gocuncanı bilseydik yazmazdık ne bu ya neden yazdığımızı da sende biliyosun diğerlerine noluyo onuda anlamadım kim gaza getiriyo sizi artı biz bu kadar kafaya takcanı ummadık bu arada bizimhakkımızdan falanda kimse gelemez çünkü bizim hakkımızdan gelincek bi yanımız yok sizde iyi biliyosunuz
kars sarıkamıştan tüm kazaağacı halkına slm lar allah nasp ederse aralık ın 4 de izine gelmeyi düşünüyorum ramazan bayramında aranızda degildm ama kurban bayramında oradayım bu arada kardeşim niyazi çakırada slm lar ve hayırlı teskereler izininiaralıkta kullan
şafak karalık
ahhhhhhhhhhhhh biter mi askerlik
ben mustafa . kımseye karsılık vermedım zaten bu konuda bu sıteye de gırdıgım yok bes aydan berı . ben kımse hakkında ne yorum yaptım ne karsılık verıyorum ne kafama takıyorum ne de gucenıyorum benım adım gecmeın yeterkı. kımseye de karsılık verecek vaktım yok bu olay kapansın kımse kımsenın ışıne burnunu sokmasın.
merhabalar bugünlere şükürler olsun geçmiş ramazan bayramınız mübarek olsun birde başımız sağolsun 15 şehit arkadaşlarımıza rahmet ailelerine sabır diliyorum bütüm 87/3 tertip durak köyü askerlerine merhabalar şafak 32 başka yok bekle beni durak köyü geliyorum abim mustafa yiğit
‘e selamlar ve durak köyünden yiğit ailesine vede ıssız örende yaşbey ailesine selamlar SEVMEK SUÇSA CEZAM ÖLÜMÜM OLSUNNN
SENİ SEVİYORUM(Y….N???
K.İ.B
bir tek bizm köy kalmış lakap yazmadıgımız bixde yazalım
bekirlen hacı mehmetten başlayalım
bekirlen ameda
kocaariflerin mustafa
bakkaların hüseyinna [fosforlu]
bakkaların mustafa
nizamların hacı halilibram
kargıcıların arifa
kargıcı hava
galişlerin imineabla
farilerin ramazana
gadıların hacı mehmet
çakırların ahmet
çakırların sami[çiçek]
nizam ali
namazların camala
nazmazların mustfaa
namazlrın ramo,
kargıcıların sayıda
gadıların hasana
çerkez ramo
bozların ameda
ibişlerin mehmeda
musaların halo
köyün imamı apoo
ekizahmatlerin selima
ekizahmetlerin mustafa
çavuş ahmetlerin ahmet(muhtar)
çapacıların hacı mehmet
galişlerin hüseyina (şişko)
gamaların yusuf (çapkın:)
galişlerin yahya
çakıcı hamet
ekizhasanların tahir
ekizlerin sadettina ,
gadı ali
bukadar arkadaslar yunuslarlı halil
kib
slm kozacı vadisi nasılsınız naıl giidyor hayt umarım iyidir
denizlerli ramazan albaya slm lar ramazan abi ne yapıorsun
nerelerdesin ya insan bari çagrı atar unutulduk mu hemen
yoksa hala dağdamısn karinna hotellde neyse kendinize iyi bakın
kendinizi fazla üzmeyin görüşürz
slm arkadaslar yine bir üzücü haber karadıç köyünde traktör kazası
meydana gelmiş ve abimizi kurtaramadık ailesine baş saglıgı diliyorum
ALLAH RAMET EYLESİN MAKAMINI CENNET EYLESİN ALLAH KİMSENİN BAŞINA VERMESİN
ÇOK ACIIIII
HERKESE SLM LAR
merhaba güzel yöremin temiz insanları ERZİNCAN AST SUBAY ORDUEVİN DEN selamlarherşeye ragmen ŞAFAK 28 başkayok kayserideki devrem murat yılmaza
ankaradaki serseri serdarada vetüm durak köyü askerlerine 87/3 kral tertiplerede hayırlı teskereler ve hayırlı günler ş=28
herkese slm ben barış alınca kars sarıkamışta askerlik yapıyorum
şafak daha çok ama olsn yapacak birşey yok askerlik yapan herkese kolaylık versn
allah yardımcısı olsn
slm kozağacı urfadan herkese slm özellikle başhekime hayırlı uğurlu olsun ALLAH huzurlu geçim versin dayım kaza yapmış hepimize büyük geçmiş olsun ALLAH’a emanet olun
bütün kozaağacının kurban bayramı mübarek olsun ınegolden herkese selamlar
amcaoglu nasılsın?yeni eve tasındık çaya bekliyom.bb
SLM KOZAGACI VADİSİ SITEMIZI GERİ ALDIGIMIZA COK SEVINDIM SİTEMIZI
GERI ALMAK ICIN UGRASAN ARKADASLARA COK TESEKUYR EDERIM
herkese slm vadimizin bir koyu olan yunusların_babasizların vep sitesi
hubeyp helal olsun geyet güzel olmuş hadi gençlere slm
gerçekten babasizlar köyünün sitesinde bu köy magazini yapan kişilere çok teşekkür ederim her baktığımda gülmekten ölüyorum inşallah bunların devamı da gelir bunu yapan kim ya bana söylermisiniz
HERKEZİ YENİ AÇILAN SİTEMİZE BEKLERİM
bide gapcikleee vardı
YUKARIDAKİ YAZIYI OKUDUM, YÖRESEL LEHÇEDE KULLANILAN BAZI KELİMELERDE YANLIŞLIKLAR VAR. EDİTÖRÜMÜZ DÜZELTİRSEUN UYGUN OLUR. HANGİ KELİMELER OLDUĞUNU DA SÖYLEYEBİLİRİM AMA YAZIYI OKUYUNCA ZATEN HEMEN BELLİ OLUYOR.
HAYIRLI UGURLU OLSUN AMCAOGLU INSALLAH BIR ARA UGRAMAYA CALISIRIM KIB YEGENE SELAMLAR
SU ANDA BAZI LAKAPLAR GELDI AKLIMA UNUTMADAN ACELE PAYLASMAK ISTEDIM :) :camal amed,mısdan selmasan,hallefe,hacıla,goca amet,şakir,hörtbörk,beyin,cift işlemci(core duo 2)adeletle,gıbbış,badılcan,yarım dünya(marodona) denizler geceleri,ileş,misss,yılanlı, V.S V.S YA SIMDILIK BU KADAR YETER BYYYSSS
HER SEY IYI GUZEL HOSTA BIRDE SU KAZALAR V.S LER OLMASA INSANLAR DAHA MUTLU VE HUZURLU OLACAK AMA HEPSININ BASI ALLAH TABI ALLAHTAN GELEN HERSEYE RAZIYIZ YEGENİM ÖLELİ TAM 5.5 AY OLMUS SAKA GIBI HALA INSAN INANMAK ISTEMIYO AMA ARTIK KABULLENMEK GEREKIYO SONSUZ BIR HAYATA YENIDEN BASLADI ALLAH İNŞALLAH YÜZÜNÜ ÖBÜR DÜNYADA GÜLDÜRMEK NASİP ETSİN İNŞAALLAH,BEN SENİ YEGENİM HAYATIM BOYUNCA UNUTAMAM ZATEN SENI HERZAMAN DUALARIMLA VE BİZE BIRAKTIGIN NUR TOPU GIBI BIR KIZINLA VE DAHA BIRCOK GERIDE BIRAKMIS OLDUGUN ANILARINLA HATIRLIYCAM MEKANIN CENNET OLSUN…………..!
arkadaşlar bu ayşeyle sibelil zoru neymiş bnm enişteme laf atıyorla
bni kızdırmayın kılar ok
herkes ne olduğunu öğrensin yorumlarsanız sevinirim
ARKADASIM SEN KIMDEN
BAHSEDIYON ANLAYAMADIKTA BIRAZ DAHA ACIK YAZDA BIZ DE ANLAYALIM
slm ben soner diyer adıyla sadık denizler köyünde oturuyorum bu sayfayı açan arkadaşlara burdan çok teşekkür ediyorum
selam herkese