Tanıtım
KOZAĞACI
Kozağacı; Ege Bölgesi’nin İç Batı Anadolu bölümünün en kuzeyinde, Uludağ’ın güney yamaçlarında kurulmuş 12 mahalleden oluşan bir bölgedir.
“KOZAĞACI” ADININ ANLAMI
Bilindiği üzere Bursa İpekböcekçiliği üretiminde Türkiye’nin lideri konumundadır. Kozağacı ipekböcekçiliği yapıldığı dönemlerde ipekböceğinin yiyeceği olan dut yaprakları yetiştirmek amacıyla vrimli topraklara ekilen dut ağaçlarından almaktadır.
TARİHİ
Keles ilçesi sınırları içerisinde yer alan bir köyler bölgesidir. Bugün Kozağacı yöresinde ilçenin Durak, Issızören, Davutlar,Babasızlar ve Yunuslar köyleri bulunmaktadır. Osman Bey zamanında alınarak Şeyh Edebali’ye verildiği ve Orhan Bey’in vakıf bölgesi olduğu bilinmektedir. Köyün, H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde bu adla kaydına rastlanması, onun eskiden tek bir köy olabileceğini göstermektedir.Keles ve civarı milattan önceki devirlerden itibaren çeşitli devletlerin hakimiyeti altına girmiştir. Yöre; Etilerin, Friglerin, Lidyalıların, Bitinyalıların, Romalıların ve Bizanslıların tahakkümünden sonra ilk kez 1075 yılında Anadolu Selçukluları döneminde Türklerin eline geçmiş ancak 1097 yılındaki I. Haçlı Seferi sonunda Bizanslılarca geri alınmış ve bundan sonra da Osmanlılara kadar Bizans sınırları içinde kalmıştır.
COĞRAFİ DURUMU
a) ARAZİKeles; 29° 10′ ve 29° 30′ batı meridyenleri, 39° 50′ ve 40° 10′ kuzey paralelleri arasında yer almakta olup ilçe topraklarının tamamı Ege Bölgesi sınırları içindedir. Topraklarını; doğuda İnegöl, güneydoğuda Domaniç ve Tavşanlı, güneyde Harmancık, batıda Orhaneli, kuzeyde Osmangazi ilçeleri çevirir.
İlçe; Uludağ’ın güneydoğu uzantılarından olan Tepel Dağı’nın yine güney ve güneybatı yamaçlarını içine alan, bazı bölümleri düz bazı bölümleri dalgalı bir araziye sahiptir. Arazinin hemen hemen tamamı dağlık olmasına rağmen genel olarak kültüre elverişlidir. Topraklarının % 57 ’sini (364 km2) ormanların teşkil ettiği Keles, Bursa’nın orman bakımından en zengin ilçesidir.
İlçede hakim olan toprak tipi “kahverengi orman toprağı” olup fazla miktarda kireç ihtiva eder, ancak kil oranı düşük olduğundan kolay işlenir. Toprakta % 30 kireç, % 19 fosfor ve % 2 oranında organik madde bulunduğu, toprağın asidik derecesinin (PH) 7.70 olduğu tesbit edilmiştir.
Kocasu yatağı ve havzası tamamen alüvyonlu topraklardan oluşur. Toprak kalınlığı bu sahalarda 8-10 m.yi bulur, diğer bölgelerde ise genellikle 50-100 cm.dir.
İlçe topraklarında birbirinden ayrı iki dağ sırası bulunmakta; bunlar güneydoğu-kuzeybatı doğrultusunda uzanmaktadır. Bu iki dağ sırası arasında yaylalar ve tepelik sahalar vardır. Genel olarak ilçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1.050 m. olup en alçak yer Yazıbaşı Köyü’nün Kocasu kıyıları (500 m.), en yüksek yer Tepel Tepesi (2.052 m.) zirvesidir.
b-) İKLİM ve BİTKİ ÖRTÜSÜ
Yöre; Marmara Denizi’ ne yakın olmakla beraber Uludağ, deniz etkisinin içerilere kadar sokulmasını önler. Bu yüzden bölgede ılıman iklim ile karasal iklim arasında bir geçiş iklimi hüküm sürer. Yağışlar daha çok ilkbahar ve kış mevsimlerinde görülür. Kışın yağış genellikle kar şeklindedir. En soğuk ay Şubat, en sıcak ay ise Ağustos ayıdır. Yıllık ortalama 782,9 mm. ile Bursa’nın en çok yağış alan ilçesi Keles’ te günlük yağış değeri en fazla 129,9 mm. olarak 23 Aralık 1986 günü ölçülmüştür.
Rakıma bağlı olarak ilçenin tabii bitki örtüsü; iğne yapraklı çam ormanları ve bol çayırlı yaylalardır. Yükseklik arttıkça Uludağ göknarı (seneber), yabani kavak, kestane, ardıç ve gürgen gibi ağaç türlerine rastlanmakta olup yayvan yapraklı meşe/akmeşe ağaçları da boldur. Bununla beraber yörede çayır ve mer’a arazisi de büyük yer kaplamaktadır.
c-) AKARSULAR
Bölgede irili ufaklı pek çok akarsu bulunmakla beraber bunların en büyüğü ve en önemlisi Kocasu’ dur. Kocasu; Kütahya Gediz yakınlarındaki Murat Dağı’ nın kuzey yamaçlarından Örencik’ ten doğar. Tarihte ünlü Rhyndakos Çayı budur. Mysia, Bthynia ve Phrygia’ yı birbirinden ayıran sınırı oluşturmuştur. Uzunluğu 276 km. olan Kocasu’nun yatağı ile havzasındaki vadi tabanlarında görülen alüviyal topraklar tarıma oldukça elverişlidir. Yörenin ikinci büyük akarsuyu olan Nilüfer Çayı birkaç küçük derenin birleşmesiyle oluşur. Bu çayın üzerine Bursa’nın içme suyu ihtiyacını karşılamak üzere Doğancı ve Nilüfer Barajları inşa edilmiştir. Bu iki büyük akarsuyun dışında yöredeki diğer önemli akarsular Bıçkı, Sakarı ve Keles Dereleridir.
Ayrıca Kocakavacık, Çayören ve Haydar Köyü yakınlarında şifalı sıcak sular mevcuttur. Ancak ortalama 15 lt/sn verimi olan bu sular ekonomik olarak değerlendirilememektedir.
EKONOMİK DURUM
Bölgede geçim tamamen tarım ve hayvancılık ürünleri istihsaline dayalıdır. Genel itibariyle karasal ve sert bir iklim hakim olduğundan ancak bu iklim şartlarına uygun ürünler yetiştirilebilmekte, arazinin dağlık ve engebeli olması tarımda verimi azaltmaktadır. Yetiştirilen ürünlerin başında tahıl ürünleri ve baklagiller gelir. Ayrıca meyvecilik ve sebzecilik de yapılmaktadır. Sulu arazisi olanlar için son yıllarda çilek ve kiraz yetiştiriciliği önem kazanmıştır. Yörede küçük ve büyükbaş hayvancılık da yapılmakta olup en fazla kıl keçisi ve koyun yetiştirilir. Son yıllarda süt sığırcılığına önem verilmiş, ithal ineklerle verim ve kalite arttırılmıştır.BÖLGE KÖYLERİ
DAVUTLAR: Keles’e bağlı ve ilçeye 20 km uzaklıkta bir köydür. Çevresinde Denizler, Karaardıç köyleri vardır. Daha önce Orhaneli ilçesi Harmancık bucağına bağlı iken 1953 yılında Keles’e bağlanmıştır.Köyün H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kaydı bulunmamaktadır.Ancak, 1908 Salnamesindeki mülki taksimat ile 1925 tarihli Yunan Fecayii Köyler listesinde ve 1927 Salnamesindeki köyler haritasında Atranos ilçesi Harmancık bucağına bağlıdır. İç İşleri Bakanlığının 1933 tarihli Köylerimiz” adlı yayınında Orhaneli ilçesine kayıtlı bulunmaktadır.1908 yılında köyde 54 hane yaşamakta idi. Köyün 1927 yılı nüfusu 350 1990yılı nüfusu da 595 kişidir.
KAYADİBİ:Keles ilçesine bağlı olan köy ilçenin güneyinde ve Harmancık ilçesi sınırına yakın bir yerde bulunmaktadır.İlçe merkezine uzaklığı 20 km dır.Bu adla bir kayıt bulunmamaktadır.1933′te İç İşleri Bakanlığının “Köylerimiz” adlı yayınında Orhaneli’ne bağlı olarak kayıtlıdır.Köyün H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kaydına rastlanmamıştır. Ayrıca, 1908 Salnamesindeki mülki taksimat ile 1927 Salnamesindeki köyler haritasında da bulunamamıştır.İç İşleri Bakanlığının 1933 tarihli “Köylerimiz” adlı yayınında ise Orhaneli’ne bağlı olarak kayıtlıdır. Köy, 1953 yılında Keles’e bağlanmıştır.
DENİZLER: Keles’e bağlı bir köydür. İlçeye on beş km uzaklıktadır.Köyün hemen yanında Sarıyar mahallesi vardır. 1521 tahrirat defterinde adının geçtiği ve 1. Murat Vakfı olarak gelirinin Çekirge’deki imarete harcandığı bilinmektedir. Köy, Keles ilçe olmadan önce Orhaneli’ye bağlı Köyün, H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kaydı bulunmamaktadır. Ancak, 1908 Salnamesindeki mülki taksimatta ve 1925 tarihli Yunan Fecayii köyler listesinde Atranos’a kayıtlıdır. 1927 Salnamesindeki köyler haritasında da yer almaktadır. İç İşleri Bakanlığının 1933 tarihli “Köylerimiz” adlı yayınında Orhaneli’ye kayıtlı bulunmaktadır.
DURAK:Keles’e bağlı ve ilçeye 15 km uzaklıkta bir köydür. Denizler, Davutlar, Yunuslar köyleri arasındadır. Bu bölgedeki köylere hepsini birden ifade edecek tarzda “Kozağacı” denmektedir. Köyün, H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kaydı bulunmamaktadır. Ancak, 1908 Salnamesindeki mülki taksimat ile 1925 Yunan Fecayii köyler listesinde ve 1927 Salnamesindeki köyler haritasında Atranos ilçesi Harmancık bucağına kayıtlıdır. İç İşleri Bakanlığının 1933 tarihli”Köylerimiz” adlı yayınında yine Orhaneli’ye kayıtlı bulunmaktadır. 1908′de 64 hane olan köyde 1927 yılında 300, 1990′da da 494 kişi yaşamaktaydı. Keles’e bağlı ve ilçeye 15 km uzaklıkta bir köydür. Denizler, Davutlar, Yunuslar köyleri arasındadır. Bu bölgedeki köylere hepsini birden ifade edecek tarzda “Kozağacı” denmektedir. Köyün, H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kaydı bulunmamaktadır. Ancak, 1908 Salnamesindeki mülki taksimat ile 1925 Yunan Fecayii köyler listesinde ve 1927 Salnamesindeki köyler haritasında Atranos ilçesi Harmancık bucağına kayıtlıdır. İç İşleri Bakanlığının 1933 tarihli”Köylerimiz” adlı yayınında yine Orhaneli’ye kayıtlı bulunmaktadır. 1908′de 64 hane olan köyde 1927 yılında 300, 1990′da da 494 kişi yaşamaktaydı.
ISSIZÖREN:Keles’e bağlı ve ilçeye 17 km mesafede bulunan bir köydür. Keles ilçe olmadan önce Harmancık bucağına bağlı idi. Köyün, H 937/M 1530 tarihli Muhasebe defterinde kaydı bulunmaktadır. Ancak, aynı defterde Gökçedağ bucağına bağlı bir “Yassı Viran” köyü kaydı bulunmaktadır. 1908 Salnamesindeki mülki taksimat ile 1925 Yunan Fecayii köyler listesinde ve 1927 haritasında “Issızviran” olarak Atranos kazası Harmancık bucağına bağlı görünmektedir. İç İşleri Bakanlığının 1933 tarihli “Köylerimiz” adlı yayınında ise kayıtlı değildir. Köy 1908′de 45 hanedir. 1927′de 294, 1990′da 501 kişi nüfus vardır.
YÖRESEL TÜRKÜLEROTURMUŞLAR HEREKE’NİN AĞALARI
Oturmuşlar Hereke’nin ağ(a)ları amanAyşem geliyor
Yasıl yasıl Kocakavacık Dağları
Aman aman Ayşem yazmayı oyaladın mı
Kalem gibi kaşlarını boyaladın mı
Hereke’nin eğrim üğrüm yolları
Kardan beyaz
Kız güzel Ayşenin kolları
Aman aman Ayşem ben nerelerde durayım
Gökte isen çifte merdivenler kurayım
Hereke’nin bağlarında üzüm yok
Varsın da gitsin
Kız gevur Ayşe’de gözüm yok
Aman aman Ayşem Akşamlara kalmışsın
Yaşın onbeş sevdalara dalmışsın
ÇIKMA DIŞARLARA GÜN VURUR SENİ
Çıkma dışarlara gün vurur seni
Çıkma dışarlara gün vurur seni
Ölürüm ayrılmam alırım yar seni
Çıkma dışarlara gün vurur seni
Ölürüm ayrılmam alırım yar seni
Aylar gibi doğmuş
Günler gibi parlayıp gelir Oğlan kızı görmüş
Kız mendilin sallayıp gelir
Akşam gelemezsinSabah gidemezsinDudakların pek ince Şeker ezemezsinÇayırlıkta çimenlikte evim varOrta boylu bir güzel sevim var Benim yüküm odun değil madendirHerkes sevdiğine saramıyor nedendirDERELERİ ALDI TÜFEK YANKISI Dereleri aldı tüfek yankısı Göster Allah göster benim yarim hankısıBenim yarin güzellerin birisiGüzelim kibarım yollarımız bir olsunSeni de benden ayıranlar kör olsunBaşlı pınarların suyu çağlasın Dengine düşmeyen kızlar ağlasınİçerinde derdi olan inlesinBaşlı pınarların suyu diner mi Öksüzün başına kuşlar konar mıYetim olanların yüzü güler miCEZAYİR Cezayir’in harmanları savrulurSavrulur da sağ yanına devrilir Sarı buğday samanından ayrılırSokakları mermer daşlıGüzelleri hilal kaşlı CezayirGemilere çürük tahta dayanmazAskerlere gaflet bastı uyanmaz Aman Allah buna canlar dayanmazULAŞIMNASIL GİDİLİR?
